Lãi suất trái phiếu doanh nghiệp cao nhưng bạn lo sợ rủi ro? Bài viết phân tích các rủi ro vỡ nợ, thanh khoản… và trả lời câu hỏi có nên mua trái phiếu doanh nghiệp hay không.
Trong bài viết trước, chúng ta đã khám phá về “người anh cả” trong thế giới trái phiếu: Trái phiếu Chính phủ – một kênh đầu tư an toàn gần như tuyệt đối.
Hôm nay, chúng ta sẽ tìm hiểu về một “người em” khác trong gia đình này. “Người em” này trông cực kỳ bảnh bao, hào nhoáng và hứa hẹn sẽ cho bạn rất nhiều tiền tiêu vặt (lãi suất cao). Tên của cậu ta là Trái phiếu Doanh nghiệp.
Chắc chắn bạn đã từng thấy những lời mời chào hấp dẫn: “Đầu tư trái phiếu, lợi nhuận 12%/năm, an toàn như gửi tiết kiệm”. Nghe thật khó cưỡng lại phải không? Nhưng đằng sau mức lãi suất hấp dẫn đó là những rủi ro nào đang ẩn giấu? Hãy cùng nhau “lật bài ngửa” về kênh đầu tư này.
Trái phiếu Doanh nghiệp là gì?
Cũng giống như Trái phiếu Chính phủ, khi bạn mua trái phiếu doanh nghiệp, bạn đang cho một ai đó vay tiền. Nhưng lần này, người đi vay không phải là Chính phủ, mà là một doanh nghiệp cụ thể (ví dụ: một công ty bất động sản, một ngân hàng, một công ty sản xuất…).
Họ cần tiền để mở rộng nhà xưởng, phát triển dự án, và họ phát hành “giấy ghi nợ” (trái phiếu) để huy động vốn từ bạn. Đổi lại, họ cam kết trả cho bạn một mức lãi suất cố định và hoàn trả gốc khi đáo hạn.
Sức hấp dẫn không thể chối từ: Lãi suất
Đây là lý do chính khiến trái phiếu doanh nghiệp trở nên “hot” như vậy.
- Trong khi gửi tiết kiệm hay mua Trái phiếu Chính phủ chỉ mang lại lợi nhuận loanh quanh 5-7%/năm…
- …thì lãi suất trái phiếu doanh nghiệp có thể lên tới 10%, 12%, thậm chí 15%/năm hoặc cao hơn.
Với một người đang tìm kiếm kênh đầu tư có thu nhập thụ động cao hơn lạm phát, đây rõ ràng là một lựa chọn cực kỳ hấp dẫn. Nhưng, bạn có nhớ nguyên tắc vàng mà chúng ta đã học: Lợi nhuận cao luôn đi kèm với rủi ro cao. Mức lãi suất cao kia chính là “phần bù rủi ro” mà doanh nghiệp phải trả cho bạn. Vậy rủi ro đó là gì?
Những “bóng ma” rủi ro đang ẩn giấu
Đây là phần quan trọng nhất, là lý do tại sao nhiều nhà đầu tư “non tay” đã mất trắng khi đầu tư vào trái phiếu doanh nghiệp.
1. Rủi ro Vỡ nợ (Credit Risk) – Cơn ác mộng lớn nhất
Đây là rủi ro kinh khủng nhất. Nó xảy ra khi doanh nghiệp phát hành trái phiếu làm ăn thua lỗ, phá sản và không còn khả năng trả lãi và gốc cho bạn. Toàn bộ số tiền đầu tư có thể “không cánh mà bay”.
- Chính phủ thì không thể phá sản, nhưng doanh nghiệp thì hoàn toàn có thể.
- Đặc biệt nguy hiểm với các trái phiếu “3 không”: không tài sản đảm bảo, không xếp hạng tín nhiệm, không bảo lãnh thanh toán.
- Những vụ việc lùm xùm trên thị trường bất động sản và tài chính đã xảy ra chính là minh chứng đau đớn nhất cho loại rủi ro trái phiếu doanh nghiệp này.
2. Rủi ro Thanh khoản (Liquidity Risk)
Bạn đang cần tiền gấp và muốn bán trái phiếu đi? Không dễ đâu! Không giống như cổ phiếu có thể mua bán hàng ngày, thị trường giao dịch trái phiếu doanh nghiệp không sôi động bằng.
- Bạn có thể sẽ phải chờ rất lâu mới tìm được người mua.
- Hoặc, để bán nhanh, bạn buộc phải bán với giá rẻ hơn nhiều so với giá trị thực của nó (bán lỗ).
3. Rủi ro Lãi suất (Interest Rate Risk)
Nghe hơi kỹ thuật, nhưng hiểu đơn giản là:
- Bạn mua một trái phiếu với lãi suất cố định 10%/năm.
- Một năm sau, lãi suất thị trường tăng lên, các ngân hàng và các doanh nghiệp khác phát hành trái phiếu mới với lãi suất 12%/năm.
- Lúc này, trái phiếu 10% của bạn bỗng trở nên “kém hấp dẫn”. Nếu bạn muốn bán nó đi, bạn sẽ phải bán với giá rẻ hơn để bù lại phần lãi suất thấp hơn cho người mua mới.
So sánh “Anh cả” Chính phủ và “Người em” Doanh nghiệp
| TIÊU CHÍ | TRÁI PHIẾU CHÍNH PHỦ | TRÁI PHIẾU DOANH NGHIỆP |
|---|---|---|
| Độ an toàn | CAO NHẤT (Gần như không rủi ro) | Từ trung bình đến RẤT RỦI RO |
| Lãi suất | Khiêm tốn | HẤP DẪN |
| Rủi ro chính | Rủi ro lãi suất | RỦI RO VỠ NỢ |
| Thanh khoản | Cao hơn | Thấp hơn |
| Dành cho ai | Người siêu an toàn, muốn giữ vốn | Người chấp nhận rủi ro để có lợi nhuận cao hơn |
Vậy, có nên mua Trái phiếu Doanh nghiệp không?
Câu trả lời là CÓ, nhưng với một chữ “NHƯNG” rất to.
Có, nếu bạn là một nhà đầu tư đã có kinh nghiệm, hiểu rõ những rủi ro mình đang đối mặt và chỉ xem nó như một phần để đa dạng hóa danh mục.
NHƯNG, với một người mới, một dân văn phòng như chúng ta, bạn chỉ nên cân nhắc đến trái phiếu doanh nghiệp khi bạn đã làm bài tập về nhà một cách cực kỳ kỹ lưỡng. Đừng bao giờ tin vào những lời mời chào “lãi suất cao, rủi ro bằng 0”. Đó là một lời nói dối.
Lời kết từ Anh Văn Phòng
Trái phiếu doanh nghiệp giống như một con dao hai lưỡi. Nó giúp bạn “cắt” được một miếng bánh lợi nhuận lớn hơn nhiều so với tiết kiệm, nhưng nếu sử dụng sai cách, bạn có thể tự làm đứt tay mình.
Nó không phải là “kẻ xấu”, nó chỉ là một công cụ đầu tư đòi hỏi sự hiểu biết và cẩn trọng. Vấn đề không phải là né tránh nó, mà là làm thế nào để chọn được những trái phiếu “tốt”, những doanh nghiệp “khỏe” để “chọn mặt gửi vàng”.
Làm sao để đọc vị một doanh nghiệp qua trái phiếu họ phát hành? Đâu là những tiêu chí để sàng lọc và tìm ra những trái phiếu an toàn? Hãy cùng nhau trang bị “kính chiếu yêu” trong bài viết tiếp theo [5 tiêu chí chọn mua trái phiếu doanh nghiệp an toàn cho dân văn phòng bận rộn].
Bạn nghĩ sao về trái phiếu doanh nghiệp? Bạn đã từng được mời chào mua hay có ý định đầu tư vào kênh này chưa? Hãy chia sẻ những băn khoăn của bạn ở phần bình luận bên dưới nhé!
