Nắm vững 7 nguyên tắc vàng trong đầu tư cho người mới: đầu tư tiền nhàn rỗi, đa dạng hóa, tư duy dài hạn… Đây là kim chỉ nam giúp bạn đầu tư an toàn, tránh mất tiền và đi đường dài.
Ở bài trước, chúng ta đã cùng nhau dựng nên một “chiếc kiềng ba chân” tài chính vững chãi, hiểu rõ vai trò của Tiết kiệm (phòng thủ), Đầu tư (tấn công) và Tiêu tiền thông minh (tối ưu hóa).
Khi đã có nền tảng phòng thủ an toàn và dòng tiền được tối ưu, giờ là lúc chúng ta tự tin bước vào sân chơi “tấn công” – đầu tư. Nhưng khoan, trước khi lao vào sân, bất kỳ vận động viên nào cũng phải thuộc nằm lòng luật chơi để không bị “thổi còi” và rời sân sớm.
Đầu tư cũng vậy. Để không trở thành một trong “90% người mới thất bại”, bạn cần khắc cốt ghi tâm những quy tắc bất di bất dịch. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau điểm qua 7 nguyên tắc vàng trong đầu tư mà mọi F0 đều phải thuộc lòng.
Nguyên tắc #1: Chỉ “chơi” bằng tiền nhàn rỗi
Đây là nguyên tắc số 1, nguyên tắc tiên quyết trước tất cả các nguyên tắc khác. Như đã nói ở bài trước, tiền dùng để đầu tư PHẢI LÀ tiền nhàn rỗi – khoản tiền còn lại sau khi đã trừ hết chi phí sinh hoạt và có một quỹ khẩn cấp từ 3-6 tháng.
- Tại sao? Vì nó quyết định tâm lý của bạn. Khi thị trường giảm 20%, nếu bạn biết số tiền đó mình chưa cần dùng đến trong 5-10 năm tới, bạn sẽ có thể bình tĩnh ngồi yên. Nhưng nếu đó là tiền sữa của con tháng sau, bạn sẽ hoảng loạn bán tháo bằng mọi giá.
- Hành động: Kiểm tra lại ngay! Bạn đã có quỹ khẩn cấp chưa? Nếu chưa, hãy tạm dừng việc đầu tư và tập trung xây dựng nó trước. Đây là quy tắc đầu tư an toàn tối thượng.
Nguyên tắc #2: Đừng bao giờ đầu tư vào thứ bạn không hiểu
“Nghe nói con ABC sắp tới sẽ x2, múc đi!”. Nếu bạn mua một cổ phiếu chỉ vì một lời khuyên như vậy, bạn không phải đang đầu tư, bạn đang đánh bạc.
Đây là lời khuyên kinh điển của Warren Buffett. Trước khi bỏ tiền vào bất cứ thứ gì, hãy tự trả lời được những câu hỏi cơ bản:
- Công ty/Quỹ này kiếm tiền bằng cách nào?
- Sản phẩm của họ có gì đặc biệt?
- Tại sao mình lại tin nó sẽ tăng trưởng trong tương lai?
Nếu bạn không thể giải thích cho một đứa trẻ 10 tuổi hiểu về khoản đầu tư của mình, thì tốt nhất bạn không nên đầu tư vào nó.
- Hành động: Bắt đầu với những thứ đơn giản, dễ hiểu nhất như Chứng chỉ quỹ ETF. Bạn không cần hiểu hết 30 công ty trong rổ VN30, bạn chỉ cần hiểu rằng bạn đang đặt cược vào sự tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế Việt Nam.
Bạn có thể theo dõi chuyên mục HÀNH TRÌNH, nơi tôi chia sẻ hành trình đầu tư của bản thân!
Nguyên tắc #3: Đa dạng hóa – Đừng bỏ hết trứng vào một giỏ
Đây là nguyên tắc đầu tư cho người mới mà ai cũng nhắc đến, nhưng không phải ai cũng làm đúng. Đa dạng hóa không chỉ là mua 5-10 mã cổ phiếu khác nhau.
- Đa dạng hóa đúng cách là:
- Đa dạng hóa loại tài sản: Chia tiền vào nhiều lớp khác nhau như Cổ phiếu, Trái phiếu, Vàng, Bất động sản, Tiết kiệm…
- Đa dạng hóa trong cùng một loại tài sản: Nếu đầu tư cổ phiếu, hãy chọn các công ty ở những ngành khác nhau (ngân hàng, bán lẻ, công nghệ…).
- Đa dạng hóa theo địa lý (nếu có thể): Đầu tư một phần vào thị trường Việt Nam, một phần vào thị trường Mỹ…
- Tại sao? Vì không phải lúc nào tất cả các kênh cũng cùng tăng hoặc cùng giảm. Khi cổ phiếu đi xuống, có thể vàng hoặc trái phiếu sẽ đi lên, giúp “đỡ” lại cho danh mục của bạn. Nó giúp bạn giảm thiểu rủi ro mà không làm giảm quá nhiều lợi nhuận kỳ vọng.
Nguyên tắc #4: Tư duy dài hạn – Thời gian là bạn, không phải kẻ thù
Thị trường chứng khoán trong ngắn hạn giống như một cái máy bỏ phiếu (voting machine) – nó phản ánh sự yêu ghét, tin đồn, tâm lý đám đông. Nhưng trong dài hạn, nó là một cái cân (weighing machine) – nó sẽ phản ánh chính xác giá trị thực của doanh nghiệp.
Đừng cố gắng “Timing the market” (dự đoán đỉnh đáy để mua bán). Ngay cả các chuyên gia hàng đầu cũng không thể làm điều đó một cách nhất quán. Thay vào đó, hãy “Time in the market” (ở trong thị trường đủ lâu).
- Hành động: Hãy xác định tầm nhìn đầu tư của bạn là 5 năm, 10 năm, 20 năm. Khi đã có tầm nhìn dài hạn, những biến động hàng ngày, hàng tuần sẽ không còn làm bạn phiền lòng nữa.
Nguyên tắc #5: Bắt đầu nhỏ và không ngừng học hỏi
Như đã nói, kinh nghiệm đầu tư F0 quý giá nhất là những bài học từ sai lầm. Và sẽ tốt hơn rất nhiều nếu bạn học những bài học đó khi chỉ mất vài trăm nghìn, thay vì vài chục triệu.
- Hành động: Bắt đầu với một số vốn nhỏ bạn sẵn sàng “mất” để học hỏi. Song song với đó, hãy liên tục trau dồi kiến thức: đọc sách, theo dõi các blog tài chính uy tín (như series này chẳng hạn!), tham gia các hội thảo… Kiến thức chính là khoản đầu tư có lãi nhất. (Bạn có thể tham khảo các nguồn uy tín như Investopedia để đọc thêm kiến thức bằng tiếng Anh).
Nguyên tắc #6: Kiểm soát cảm xúc – Lý trí phải thắng cảm tính
Hai cảm xúc lớn nhất hủy hoại tài khoản của nhà đầu tư là LÒNG THAM và NỖI SỢ HÃI.
- Lòng tham: Khiến bạn FOMO mua vào ở giá đỉnh.
- Nỗi sợ hãi: Khiến bạn hoảng loạn bán ra ở giá đáy.
Một trong những nguyên tắc vàng trong đầu tư là phải có khả năng đưa ra quyết định một cách lý trí, dựa trên kế hoạch đã vạch ra, chứ không phải dựa trên cảm xúc nhất thời.
- Hành động: Lập một kế hoạch giao dịch đơn giản trước khi mua: Mua ở giá nào? Mục tiêu chốt lời ở đâu? Ngưỡng cắt lỗ ở đâu? Khi đã có kế hoạch, hãy tuân thủ nó một cách máy móc.
Nguyên tắc #7: Tự động hóa và biến nó thành kỷ luật
“Tôi biết là nên đầu tư đều đặn, nhưng tháng nhớ tháng quên”. Đây là vấn đề của rất nhiều người. Cách tốt nhất để chiến thắng sự lười biếng và thiếu kỷ luật của bản thân là tự động hóa.
- Hành động: Sử dụng tính năng đầu tư định kỳ (SIP) có trên hầu hết các ứng dụng của công ty chứng khoán hoặc quỹ. Cài đặt một lệnh chuyển tiền tự động từ tài khoản lương sang tài khoản đầu tư vào một ngày cố định trong tháng. Biến việc đầu tư thành một khoản chi tiêu không thể thiếu, giống như trả tiền điện, tiền nước.
Lời kết từ Anh Văn Phòng
7 nguyên tắc vàng trong đầu tư trên không phải là bí kíp giúp bạn “x10 tài khoản” sau một đêm. Chúng là “luật chơi”, là kim chỉ nam giúp bạn sống sót, đi đường dài và xây dựng sự thịnh vượng một cách bền vững. Chúng là bức tường thành bảo vệ bạn khỏi những sai lầm tốn kém và những cạm bẫy tâm lý.
Nhưng, tại sao chúng ta lại phải vất vả tuân theo những quy tắc này? Chúng ta tiết kiệm, chúng ta đầu tư, chúng ta học hỏi… tất cả vì mục đích cuối cùng là gì? Đó chính là để tiến gần hơn đến một khái niệm mà ai cũng mơ ước.
Hãy cùng nhau khám phá mục tiêu tối thượng của hành trình này trong bài viết tiếp theo: [Tự do tài chính là gì? Lộ trình chi tiết để biến giấc mơ nghỉ hưu sớm thành hiện thực].
Còn bạn thì sao? Ngoài những nguyên tắc trên, bạn nghĩ nên có thêm nguyên tắc nào để làm hành trang cho chúng ta không? Hãy chia sẻ ở phần bình luận nhé!
