Rủi ro và lợi nhuận luôn đi đôi với nhau. Bài viết giải thích mối quan hệ này, các loại rủi ro và 4 nguyên tắc quản lý rủi ro hiệu quả để bạn đầu tư một cách thông minh và an toàn hơn.
Ở bài trước, chúng ta đã thấy được hiệu quả trước sức mạnh kỳ diệu của Lãi kép. Chắc hẳn nhiều bạn đang rất hừng hực khí thế, muốn tìm ngay một kênh đầu tư có lãi suất 15-20%/năm để “lăn quả cầu tuyết” của mình cho thật nhanh đúng không?
Nhưng khoan đã! Có một sự thật mà bất cứ ai bước chân vào thế giới đầu tư cũng phải khắc cốt ghi tâm: “High risk, high return” – Lợi nhuận cao luôn đi kèm với rủi ro cao.
Hôm nay, chúng ta sẽ “bóc trần” mối quan hệ “tuy hai mà một” giữa rủi ro và lợi nhuận. Hiểu được điều này sẽ giúp bạn tránh được những cú sốc đầu đời và xây dựng cho mình một chiến lược đầu tư khôn ngoan, bền vững.
Rủi ro trong đầu tư thực chất là gì?
Khi nghe đến “rủi ro”, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến việc “mất sạch tiền”. Điều đó đúng, nhưng chưa đủ.
Rủi ro trong đầu tư là sự không chắc chắn về kết quả bạn sẽ nhận được. Một khoản đầu tư càng rủi ro, sự biến động và khả năng sai lệch so với lợi nhuận kỳ vọng của bạn càng lớn.
Nói cho dễ hiểu, nó giống như việc lái xe vậy:
- Gửi tiết kiệm: Giống như bạn đi bộ trên vỉa hè. Cực kỳ an toàn, gần như không có rủi ro tai nạn, nhưng bạn sẽ đến đích rất chậm.
- Đầu tư cổ phiếu: Giống như bạn lái xe trên cao tốc. Bạn có thể đến đích nhanh hơn rất nhiều (lợi nhuận cao), nhưng đồng thời cũng phải đối mặt với nguy cơ tai nạn, kẹt xe, xe hỏng giữa đường,… (rủi ro cao).
Rủi ro không có nghĩa là bạn chắc chắn sẽ mất tiền. Nó có nghĩa là bạn có thể lãi 30%, nhưng cũng có thể lỗ 20%, hoặc chỉ hòa vốn. Sự “bấp bênh” đó chính là rủi ro.
Các loại rủi ro trong đầu tư cơ bản
Có rất nhiều loại, nhưng với người mới, chúng ta cần biết 2 “ông kẹ” chính:
- Rủi ro thị trường: Đây là rủi ro chung của toàn bộ nền kinh tế, ảnh hưởng đến hầu hết các kênh đầu tư. Ví dụ: khủng hoảng kinh tế, lạm phát tăng vọt, thay đổi chính sách, dịch bệnh,… Rủi ro này bạn không thể né được, chỉ có thể học cách sống chung với nó.
- Rủi ro riêng lẻ (phi hệ thống): Đây là rủi ro của riêng một tài sản cụ thể. Ví dụ: Công ty bạn mua cổ phiếu bị phá sản, dự án bất động sản bạn đầu tư bị vướng pháp lý,… Rủi ro này bạn có thể giảm thiểu được.
Mối quan hệ không thể tách rời giữa rủi ro và lợi nhuận
Đây là nguyên tắc vàng, là định luật vật lý của giới tài chính: Để có được lợi nhuận kỳ vọng cao hơn, bạn BẮT BUỘC phải chấp nhận một mức độ rủi ro cao hơn.
Không bao giờ tồn tại một kênh đầu tư “an toàn như gửi tiết kiệm nhưng lợi nhuận 30%/năm”. Nếu ai đó mời chào bạn một cơ hội như vậy, 99.99% đó là lừa đảo!
Biểu đồ rủi ro và lợi nhuận: Nhìn là hiểu!
Hãy hình dung một trục đồ thị. Trục tung là Lợi nhuận, trục hoành là Rủi ro. Mối quan hệ giữa chúng sẽ là một đường đi lên từ trái qua phải.
Dựa vào biểu đồ trên, ta có thể xếp hạng các kênh đầu tư phổ biến như sau:
| Kênh Đầu tư | Mức độ Rủi ro | Lợi nhuận Kỳ vọng |
|---|---|---|
| Gửi tiết kiệm, CCTG | Rất thấp | Rất thấp (thường chỉ đủ/thấp hơn lạm phát) |
| Trái phiếu Chính phủ | Thấp | Thấp |
| Vàng, Bất động sản | Trung bình | Trung bình đến Cao |
| Cổ phiếu (Quỹ ETF/Blue-chip) | Trung bình – Cao | Cao |
| Cổ phiếu Penny, P2P Lending | Cao | Rất cao |
| Tiền mã hóa (Crypto) | Cực kỳ cao | Cực kỳ cao (và biến động điên cuồng) |
Tại sao hiểu điều này lại quan trọng đến vậy?
Việc nắm rõ mối quan hệ giữa rủi ro và lợi nhuận giúp bạn:
- Thiết lập kỳ vọng thực tế: Bạn sẽ không “vỡ mộng” khi thấy tài khoản chứng khoán của mình đỏ rực sau vài phiên giảm điểm. Bạn hiểu rằng đó là một phần của cuộc chơi.
- Tránh xa các cạm bẫy lừa đảo: Bạn tự động bật “radar cảnh giác” với những lời mời chào lợi nhuận phi lý.
- Lựa chọn kênh đầu tư phù hợp: Bạn sẽ biết mình nên bỏ tiền vào đâu dựa trên khả năng chấp nhận rủi ro của bản thân.
Rủi ro không phải để né, mà là để quản lý
Người mới thường có hai thái cực sai lầm: một là quá sợ rủi ro nên chỉ gửi tiết kiệm và chấp nhận tiền mất giá, hai là quá liều lĩnh “tất tay” vào các kênh rủi ro cao với giấc mơ làm giàu nhanh.
Nhà đầu tư thông minh không né tránh rủi ro. Họ học cách quản lý rủi ro đầu tư.
4 Nguyên tắc vàng về quản lý rủi ro đầu tư cho người mới
1. Đừng bỏ hết trứng vào một giỏ (Đa dạng hóa)
Đây là nguyên tắc cơ bản nhất. Thay vì dồn hết tiền mua cổ phiếu của một công ty duy nhất, hãy chia tiền ra: một ít mua Vàng, một ít mua chứng chỉ quỹ ETF, một ít gửi tiết kiệm… Nếu một kênh đầu tư gặp sự cố (một quả trứng bị vỡ), các kênh còn lại sẽ giúp “gánh” danh mục (những quả trứng khác vẫn an toàn).
2. Biết mình là ai (Xác định khẩu vị rủi ro)
Bạn không thể chịu được cảnh tài sản của mình giảm 10% trong một ngày? Vậy thì các kênh như cổ phiếu penny hay crypto không dành cho bạn. Hãy tự hỏi bản thân: “Mình sẵn sàng mất bao nhiêu % số tiền đầu tư mà vẫn ngủ ngon?”. Câu trả lời sẽ giúp bạn chọn đúng “sân chơi” cho mình.
Bạn có thể làm một bài test khẩu vị rủi ro đơn giản trong HỘP TIỆN ÍCH/Test khẩu vị rủi ro.
3. Học, học nữa, học mãi (Nghiên cứu)
Đừng đầu tư theo tin đồn, theo “phím hàng” của một hội nhóm nào đó. Trước khi bỏ tiền vào bất cứ thứ gì, hãy dành thời gian tìm hiểu về nó. Đọc sách, theo dõi các trang tin tài chính uy tín như CafeF, VnEconomy, tham gia các khóa học cơ bản. Kiến thức là áo giáp tốt nhất để chống lại rủi ro.
4. Có tầm nhìn dài hạn
Thị trường luôn biến động trong ngắn hạn. Nhưng nếu bạn đầu tư vào các tài sản tốt (như các công ty đầu ngành, các quỹ ETF uy tín) và giữ chúng trong thời gian dài (5-10 năm), rủi ro biến động ngắn hạn sẽ được giảm và bạn sẽ nhận được thành quả xứng đáng nhờ lãi kép.
Lời kết từ Anh Văn Phòng
Rủi ro và lợi nhuận giống như hai mặt của một đồng xu, không thể tách rời. Đừng sợ hãi rủi ro, cũng đừng mù quáng chạy theo lợi nhuận. Thay vào đó, hãy trở thành một nhà đầu tư hiểu biết, biết mình muốn gì, biết mình có thể chịu đựng đến đâu và có chiến lược để quản lý những sự không chắc chắn đó.
Câu hỏi quan trọng nhất bây giờ là: “Làm thế nào để biết mức độ chấp nhận rủi ro của mình?”. Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá trong bài viết tiếp theo: [Khẩu vị rủi ro của bạn: Bạn là rùa, sóc hay thỏ và chiến lược đầu tư phù hợp?].
Bạn thuộc team ‘ăn chắc mặc bền’ hay thích ‘phiêu lưu mạo hiểm’? Hãy để lại bình luận chia sẻ quan điểm đầu tư của bạn bên dưới nhé!
