Bạn đã có những thói quen tài chính nào rồi? Khám phá 7 thói quen tài chính tốt như ‘trả lương cho mình trước’, tự động hóa… để giúp bạn thành nhà đầu tư thông minh.
Trong bài viết trước, chúng ta đã cùng nhau vạch ra một lộ trình đầu tư 4 giai đoạn cho dân văn phòng bận rộn. Một kế hoạch chi tiết, một tấm bản đồ rõ ràng là điều kiện cần. Nhưng để thực sự đi hết con đường đó, bạn cần một thứ quan trọng hơn: một “người tài xế” giỏi.
“Người tài xế” đó chính là những thói quen hàng ngày của bạn. Bạn có thể có kế hoạch tốt nhất thế giới, nhưng nếu bạn vẫn tiêu xài hoang phí, không biết tiền mình đi đâu, thì bản kế hoạch đó cũng chỉ nằm trên giấy mà thôi.
Hôm nay, chúng ta sẽ không nói về cổ phiếu hay trái phiếu. Chúng ta sẽ nói về những thứ còn cơ bản hơn, nhưng lại quyết định đến 90% thành công của bạn. Đây là 7 thói quen tài chính tốt mà mọi người thành công đều áp dụng. Xây dựng được chúng, bạn sẽ thấy việc đầu tư trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn rất nhiều lần.
Thói quen #1: Trả lương cho mình trước (Pay Yourself First)
Đây là thói quen tài chính tốt quan trọng nhất, là kim chỉ nam của mọi kế hoạch làm giàu.
- Cách làm thông thường: Nhận lương -> Trả hóa đơn -> Tiêu xài -> Còn lại bao nhiêu thì tiết kiệm/đầu tư. (Kết quả: thường là chẳng còn lại bao nhiêu).
- Cách làm của người thành công: Nhận lương -> Trích ra một khoản để đầu tư NGAY LẬP TỨC (Pay Yourself First) -> Số tiền còn lại mới dùng để chi tiêu.
Hãy coi “Bản thân của tương lai” là một chủ nợ quan trọng nhất, một hóa đơn phải trả đầu tiên. Bằng cách này, bạn đảm bảo rằng mục tiêu dài hạn của mình luôn được ưu tiên, thay vì nhận về những “đồng tiền thừa” sau một tháng tiêu xài.
- Hành động: Ngay khi nhận lương, hãy chuyển ngay 10-20% thu nhập sang tài khoản đầu tư hoặc tài khoản tiết kiệm riêng. Hãy làm điều này trước khi bạn kịp nghĩ đến việc mua một món đồ mới.
Thói quen #2: “Soi” ví tiền mỗi tháng (Theo dõi thu chi)
Bạn không thể quản lý thứ bạn không đo lường được. Một công ty dù nhỏ cũng phải có báo cáo tài chính. Vậy tại sao “Công ty TNHH Một Mình Tôi” của bạn lại không?
Việc theo dõi thu chi giúp bạn biết chính xác tiền của mình đang đi đâu. Bạn sẽ sốc khi nhận ra mình đã “đốt” bao nhiêu tiền cho trà sữa, cà phê, hay những lần “quẹt thẻ” vô tội vạ trên Shopee.
- Hành động: Dành 15 phút mỗi tối hoặc cuối tuần để ghi lại các khoản chi tiêu trong ngày/tuần vào một cuốn sổ hoặc ứng dụng (Misa MoneyKeeper, Sổ Thu Chi…). Chỉ cần làm điều này trong một tháng, bạn sẽ có một bức tranh toàn cảnh để biết cần “cắt” ở đâu và “tăng” ở đâu.
Thói quen #3: Biến tài chính thành “chế độ tự động”
Đây là bí quyết dành cho những bộ não “cá vàng” và những người bận rộn. Cách tốt nhất để duy trì kỷ luật là không cần dùng đến kỷ luật. Hãy để công nghệ làm việc đó cho bạn.
- Hành động:
- Cài đặt lệnh chuyển tiền tự động từ tài khoản nhận lương sang tài khoản đầu tư vào ngày 10 hàng tháng.
- Sử dụng tính năng đầu tư định kỳ (SIP) của các công ty chứng khoán/quỹ để tự động mua chứng chỉ quỹ.
- Cài đặt thanh toán tự động cho các hóa đơn điện, nước, internet để tránh phí phạt trả chậm.
Khi đã thiết lập xong, bạn gần như có thể “quên” nó đi và để hệ thống tự vận hành.
Thói quen #4: Phân biệt rõ NỢ TỐT và NỢ XẤU
Không phải mọi khoản nợ đều xấu. Tư duy người thành công là biết cách phân biệt và sử dụng nợ một cách khôn ngoan.
- NỢ XẤU: Là các khoản vay để mua tiêu sản (những thứ mất giá trị theo thời gian). Ví dụ điển hình: vay trả góp mua điện thoại, vay tiêu dùng lãi suất cao và đặc biệt là nợ thẻ tín dụng. Đây là “ung thư tài chính”.
- NỢ TỐT: Là các khoản vay để mua tài sản (những thứ có khả năng tăng giá trị hoặc tạo ra thu nhập). Ví dụ: vay vốn để kinh doanh, vay mua nhà để ở (thay vì đi thuê), vay đầu tư (dành cho người có kinh nghiệm).
- Hành động: Nói KHÔNG với nợ xấu bằng mọi giá. Nếu đang có nợ thẻ tín dụng, hãy ưu tiên trả hết nó trước khi nghĩ đến việc đầu tư.
Thói quen #5: Đầu tư vào “tài sản” quan trọng nhất – Chính bản thân bạn
Thu nhập của bạn chỉ có thể phát triển đến mức độ mà bạn phát triển. Khoản đầu tư có ROI (tỷ suất lợi nhuận) cao nhất chính là đầu tư vào kiến thức và kỹ năng của bản thân.
- Hành động: Dành một ngân sách nhỏ mỗi tháng (ví dụ 500.000 VNĐ) cho việc học. Mua sách về lĩnh vực bạn quan tâm, tham gia một khóa học online về kỹ năng mềm, học một ngoại ngữ mới… Những kỹ năng này sẽ giúp bạn tăng lương hoặc có thêm nguồn thu nhập phụ, cung cấp thêm “đạn dược” cho hành trình đầu tư.
Thói quen #6: Quy tắc “72 giờ” cho những khoản chi lớn
Bạn vừa thấy quảng cáo chiếc iPhone mới nhất và cảm thấy “không thể sống thiếu nó”? Khoan đã! Hãy áp dụng quy tắc “72 giờ” hay “thời gian chờ”.
- Hành động: Với bất kỳ món đồ nào không thiết yếu và có giá trị lớn, hãy cho nó vào giỏ hàng và… để đó. Chờ 72 giờ (3 ngày). Sau 3 ngày, nếu bạn vẫn còn cảm thấy thực sự cần nó, hãy cân nhắc mua. Bạn sẽ ngạc nhiên khi thấy hầu hết các “ham muốn” đó đều biến mất sau một giấc ngủ. Thói quen này giúp bạn phân biệt giữa “CẦN” và “MUỐN”.
Đọc thêm: Phân biệt ‘Cần’ và ‘Muốn’: Bài tập giúp bạn cắt giảm 50% chi tiêu không cần thiết.
Thói quen #7: “Khám sức khỏe” tài chính định kỳ
Bạn đi khám sức khỏe mỗi 6 tháng/1 năm, vậy tại sao không làm điều tương tự với “sức khỏe” tiền bạc của mình?
- Hành động: Đặt lịch trên điện thoại: “Review tài chính” vào ngày 1/1 và 1/7 hàng năm. Trong buổi “khám bệnh” này, hãy xem lại:
- Tài sản ròng (Tổng tài sản – Tổng nợ) của bạn đã tăng lên chưa?
- Kế hoạch đầu tư có còn phù hợp không?
- Bạn có đạt được các mục tiêu tài chính nhỏ đã đề ra không?
Việc này giúp bạn đo lường tiến độ, ăn mừng những thành quả nhỏ và điều chỉnh lại lộ trình nếu cần.
Lời kết từ Anh Văn Phòng
Thói quen tài chính tốt giống như việc bạn đánh răng mỗi ngày. Nó không mang lại kết quả ngay lập tức, nhưng sau 10-20 năm, nó sẽ quyết định xem bạn có một “hàm răng” tài chính khỏe mạnh hay sâu mọt. Chúng là những hành động nhỏ, nhàm chán, lặp đi lặp lại, nhưng chính chúng mới là thứ tạo nên sự khác biệt giữa một người vật lộn với tiền bạc và một người tự chủ về tài chính.
Với những thói quen này và một lộ trình rõ ràng, bạn đã gần như hoàn thành giai đoạn “Vỡ lòng”. Chúng ta đã có tư duy đúng, có kế hoạch hành động và có những thói quen hỗ trợ.
Vậy, trước khi chính thức “xuống tiền” và bước vào Phần 2 – Khám phá các kênh đầu tư, chúng ta cần làm gì lần cuối? Đó là rà soát lại tất cả mọi thứ qua một danh sách kiểm tra.
Hãy cùng nhau thực hiện bước cuối cùng của giai đoạn chuẩn bị trong bài viết tiếp theo: [Checklist 10 điểm cho người mới bắt đầu đầu tư: Đừng xuống tiền nếu chưa tick đủ!].
Bạn đã và đang có những thói quen tài chính tốt nào rồi? Hãy để lại bình luận bên dưới chia sẻ những thói quen tài chính đó để chúng ta cũng học tập nhé!
